Offida

Offida là một thị trấn nhỏ trong tỉnh Ascoli Piceno, vùng Marche, cách Ancona chừng 80 km về phía nam và cách Ascoli Piceno 12 km về phía đông bắc. Nó nằm ở độ cao 293 mét, rộng 49,2 km², và chỉ có 4.693 người theo số liệu năm 2022.

Một thị trấn cỡ ấy mà có hạng DOCG riêng — bậc cao nhất của hệ thống rượu Ý — là chuyện đáng chú ý.

Một nghìn năm giấy tờ

Trong địa phận thị trấn người ta tìm được mộ của người Piceni có niên đại thế kỷ 7 tới thế kỷ 5 trước Công nguyên — đây là dân tộc cổ đã đặt tên cho cả vùng Piceno.

Năm 578, dân chạy khỏi cuộc xâm lăng của người Lombard dựng lên các lâu đài ở đây. Cái tên lần đầu vào sử sách là năm 1039, khi tu viện Farfa nhận được lâu đài Ophida. Năm 1261 giáo hoàng Urban IV xác nhận lại quyền sở hữu ấy. Đầu thế kỷ 16 thị trấn ký hoà ước với Ascoli, và tới cuối thế kỷ 19 thì kinh tế mở rộng từ nông nghiệp sang nghề thủ công.

Nghề thủ công ấy chính là ren dệt tay bằng suốt — thứ Offida nổi tiếng ngang với rượu. Đi trong phố vẫn còn thấy phụ nữ ngồi trước cửa nhà làm ren.

Ba loại rượu trong một tên gọi

Offida DOCG khác thường ở chỗ nó bao cả rượu đỏ lẫn rượu trắng, và hai giống trắng ở đây mới là thứ làm nên tên tuổi.

Offida Rosso — tối thiểu 85% Montepulciano. Phần còn lại để ngỏ, và đó là chỗ các giống quốc tế như Cabernet Sauvignon hay Merlot len vào.

Offida Pecorino — tối thiểu 85% giống Pecorino.

Offida Passerina — tối thiểu 85% giống Passerina.

Năng suất giới hạn ở 10 tấn nho mỗi hecta, cồn tối thiểu 12%.

Pecorino không phải phô mai

Đây là chỗ dễ nhầm nhất. Pecorino là tên một loại phô mai cừu rất nổi tiếng của Ý — và cũng là tên một giống nho trắng. Hai thứ không liên quan gì tới nhau ngoài từ nguyên: chữ pecora trong tiếng Ý nghĩa là con cừu.

Giống nho Pecorino gần như đã biến mất trong thế kỷ 20 và chỉ được phục hồi trong vài chục năm gần đây. Nó cho vang trắng có thân, độ chua cao, mùi thảo mộc và quả vàng — khác hẳn kiểu trắng nhẹ nhàng mà người ta hay mặc định cho vang Ý.

Passerina là giống trắng còn lại, nhẹ hơn và có độ chua cao hơn nữa. Nó cũng được dùng làm Vin Santo — rượu tráng miệng từ nho phơi — với thời gian ủ tối thiểu 3 năm rưỡi theo quy chế.

Vì sao một thị trấn nhỏ lại lên được DOCG

Hệ thống tên gọi của Ý không thưởng cho quy mô mà thưởng cho mức độ khoanh hẹp. Càng khoanh nhỏ, càng siết năng suất, càng có cơ hội lên hạng cao.

Offida là ví dụ rõ: dưới năm nghìn dân, vườn nho không nhiều, nhưng có hai giống trắng bản địa gần như chỉ nơi này và vùng lân cận mới có, cộng năng suất bị siết ở 10 tấn mỗi hecta. Đó là căn cứ để nâng hạng.

Với người mua, điều này có nghĩa là chữ DOCG trên nhãn Offida không nói về danh tiếng lớn, mà nói rằng chai trong tay được làm dưới bộ luật chặt.

Kho đang có gì

Một chai: Velenosi Ludi. Velenosi là một trong những nhà có tiếng nhất Marche, và Ludi là dòng cao cấp của họ, pha Montepulciano với Cabernet Sauvignon và Merlot.

Chai này cho thấy đúng cách quy chế Offida Rosso vận hành: nền là Montepulciano bản địa theo mức tối thiểu 85%, phần còn lại dành cho hai giống Bordeaux để thêm khung xương và nét gỗ.

Rót và ăn với gì

Nhiệt độ — 16 đến 18 độ C.

Rót ra bình — khoảng một tiếng. Đây là chai dòng cao, ủ gỗ, nên cần thời gian mở ra trong ly.

Ăn với gì — bò nướng, thịt hầm, thịt cừu, mì sốt thịt, phô mai cứng lâu năm. Phần Cabernet và Merlot khiến chai này hợp món Âu đậm hơn là món thanh.

Để dành — dòng cao của Marche thường giữ tốt trong khoảng tám tới mười năm sau vụ.

Chọn chai nào

Bữa quan trọng, muốn một chai Ý ít người biết nhưng làm nghiêm túc — Offida Rosso dòng cao là lựa chọn tốt.

Quen uống Cabernet và Merlot — chai ở đây là cửa vào dễ, vì hai giống ấy có mặt bên cạnh giống bản địa.

Nếu bắt gặp một chai trắng ghi Offida Pecorino — nên thử. Đó mới là thứ khiến tên gọi này được giới rượu nhắc tới.