Abruzzo là quê gốc của giống Montepulciano — giống bản địa phân bố rộng thứ hai nước Ý sau Sangiovese. Trang này giải thích ba bậc DOCG, DOC và chai phổ thông qua đúng ba chai đang có trong kho.
Abruzzo nằm ở Trung Ý, phía đông dãy Apennines, giáp biển Adriatic. Đây là một trong những vùng nhiều núi nhất nước Ý, và cũng là vùng gắn liền với một giống nho duy nhất: Montepulciano.
Nói lại cho rõ về cái tên
Montepulciano là tên một giống nho. Nó không liên quan tới Vino Nobile di Montepulciano — thứ rượu mang tên thị trấn Montepulciano ở Toscana và làm từ Sangiovese. Trớ trêu là giống Montepulciano gần như không được trồng quanh chính thị trấn Montepulciano.
Nguồn gốc thật của giống này có lẽ ở khu Torre de' Passeri, ngay trong Abruzzo. Nói cách khác, đây mới là quê nó.
Giống nho lan xa thứ hai của nước Ý
Montepulciano được trồng rộng khắp miền trung và miền nam Ý — Abruzzo, Lazio, Marche, Molise, Umbria và Puglia. Xét mức phân bố, nó là giống bản địa lan rộng thứ hai của Ý, chỉ sau Sangiovese.
Khi chín tới, giống này cho rượu màu rất đậm, độ chua vừa phải, chiết xuất và độ cồn cao. Rượu thường mượt và dễ uống, và còn hay lên trong vài năm sau vụ.
Đó là lý do chai Montepulciano d'Abruzzo có mặt gần như ở mọi kệ rượu trên thế giới: nó đậm mà không chát gắt, hợp đồ ăn, và giá dễ chịu.
Ba bậc trên nhãn — và ba chai trong kho
Ba chai ở đây rơi đúng vào ba tầm khác nhau, nên đọc chúng cạnh nhau là hiểu luôn cách hệ tên gọi Ý vận hành.
- Fantini Colline Teramane Montepulciano d'Abruzzo DOCG — bậc cao nhất. Colline Teramane là vùng đồi quanh Teramo ở phía bắc Abruzzo, được tách riêng và nâng lên hạng DOCG. Quy chế đòi tối thiểu 85% Montepulciano. Đây là chai nghiêm túc nhất trong nhóm.
- Lampasso Nero Montepulciano d'Abruzzo DOC — bậc DOC, tên gọi phủ toàn vùng, cũng đòi tối thiểu 85% Montepulciano. Đây là dạng phổ biến nhất và cũng là chai tiêu biểu nhất cho vùng.
- Tavernello Montepulciano d'Abruzzo 2020 — chai ở tầm phổ thông, dành cho bữa ăn hằng ngày.
Mở cả ba trong một bữa cho thấy điều mà bảng phân hạng nào cũng cố nói nhưng ít khi nói rõ: giữa các bậc, khác biệt không nằm ở giống nho — cả ba đều là Montepulciano — mà ở vùng đất được khoanh hẹp tới đâu và năng suất bị siết chặt tới mức nào.
Rượu ở đây có vị gì
Chai Montepulciano d'Abruzzo điển hình: màu tím đen sẫm, mùi mận chín, quả mọng đen, chút cam thảo và thảo mộc khô; tannin có mặt nhưng mềm, hậu vị ấm và hơi ngọt trái.
Đây là một trong những chai đỏ Ý dễ uống nhất cho người mới, vì nó không có cái chua sắc của Sangiovese hay cái chát siết của Nebbiolo.
Rót và chọn chai
- Nhiệt độ — 16 đến 18 độ C.
- Rót ra bình — chai DOCG nên để thở 45 phút tới một tiếng; chai phổ thông thì mở ra uống ngay được.
- Ăn với gì — thịt nướng than, sườn kho, mì sốt thịt, pizza, phô mai cứng. Đây cũng là chai hợp bữa cơm Việt có món thịt kho đậm đà.
- Để dành — chai DOCG để được năm tới mười năm; chai DOC và phổ thông uống trong ba tới năm năm.
Chọn chai nào
- Uống hằng ngày — chai tầm phổ thông. Không cần suy nghĩ, mở là uống.
- Có khách — chai DOC, mức cân bằng nhất giữa giá và chất.
- Bữa quan trọng hoặc muốn thấy vùng này làm được tới đâu — chai Colline Teramane DOCG.
- Người mới uống vang đỏ — Montepulciano d'Abruzzo là một trong hai, ba lựa chọn khởi đầu tốt nhất trong toàn bộ rượu Ý.
Bản đồ vùng nhỏ trong Trung Ý
Một số vùng chưa có ranh giới vang công bố mở nên đang mượn ranh giới hành chính — hình vẽ chỉ mang tính minh hoạ. Ranh giới DOC/DOCG: Candiago et al. 2022 (CC0)