Emilia-Romagna

Emilia-Romagna nằm ở Bắc Ý, vắt ngang bán đảo từ dãy Apennines ra biển Adriatic. Với người ăn uống, đây là vùng đất nổi tiếng nhất nước Ý: quê của phô mai Parmigiano-Reggiano, giăm bông Parma, giấm balsamic Modena và mì tươi Bologna.

Rượu ở đây ít tên tuổi hơn đồ ăn, và có một lý do rất rõ: cái tên vùng thực ra là hai vùng ghép lại, mỗi nửa làm một kiểu rượu khác hẳn.

Emilia và Romagna — hai nửa, hai thứ rượu

Emilia là nửa phía tây, quanh Parma, Reggio Emilia, Modena và Piacenza. Đây là xứ của Lambrusco — rượu đỏ sủi nhẹ, thường hơi ngọt, uống mát tay. Lambrusco từng bị coi thường ở nước ngoài vì làn sóng chai công nghiệp ngọt lịm những năm 1970–80, nhưng bản khô làm tử tế là một trong những chai hợp đồ ăn béo nhất thế giới: bọt và độ chua cắt mỡ giăm bông và phô mai rất hiệu quả. Vùng Piacenza còn có Gutturnio — chai đỏ pha Barbera với Bonarda.

Romagna là nửa phía đông, quanh Faenza, Cesena, Forlì và Rimini. Ở đây rượu đỏ chủ yếu làm từ Sangiovese — cùng giống nho làm nên Chianti, nhưng cho ra thứ rượu mềm hơn và dễ uống sớm hơn.

Biết ranh giới này là biết ngay chai trên tay thuộc kiểu nào. Nhãn ghi Modena hay Reggio thì gần như chắc là Lambrusco; nhãn ghi Romagna hay Rubicone thì là chai vang thường.

Vang trắng DOCG đầu tiên của nước Ý

Đây là chi tiết ít người biết: Albana di Romagna là vang trắng đầu tiên của Ý được nâng lên hạng DOCG — bậc cao nhất trong hệ tên gọi Ý — vào năm 1987. Trước đó nó đã có hạng DOC từ năm 1967.

Hạng này bao bốn kiểu rượu: secco (khô), amabile (ngọt nhẹ), dolce (ngọt) và passito (làm từ nho phơi), với độ cồn trải từ 11,5 đến 15,5. Bản passito được coi là chai hay nhất của giống này — đậm đặc, mùi mộc qua, mơ, mật ong và gia vị.

Việc một giống trắng ít tiếng tăm được xếp hạng cao nhất trước cả nhiều tên tuổi lớn từng gây tranh cãi ở Ý. Nhưng nó nói lên một điều đúng: vùng này có nhiều thứ hay hơn danh tiếng của nó.

Các giống hay gặp

• Sangiovese — giống đỏ chủ lực của nửa Romagna. Mùi anh đào, mận, chút lá thuốc; độ chua cao nên rất hợp đồ ăn.
• Lambrusco — thực ra là tên một nhóm giống, không phải một giống. Mỗi dòng cho một kiểu sủi khác nhau.
• Trebbiano — giống trắng trồng rất rộng ở Ý, cho rượu nhẹ, chua, uống ngay.
• Albana — giống trắng bản địa của Romagna, giống làm nên DOCG nói trên.
• Pignoletto — giống trắng gắn với vùng đồi quanh Bologna.

Kho đang có gì

Bốn chai, phần lớn đến từ nửa Romagna.

Cantine Leonardo da Vinci có ba chai, và nhà này đặt tên sản phẩm theo các công trình của vùng: Duomo di Faenza — nhà thờ lớn Faenza, Rocca di Cesena — pháo đài Cesena, và Uve portate a Cesena, nghĩa là "nho đưa về Cesena".

Tavernello Rubicone Trebbiano-Chardonnay là chai trắng pha hai giống, mang tên gọi vùng Rubicone — chính là con sông Rubicon mà Julius Caesar từng vượt qua.

Rót và chọn chai

• Đỏ Sangiovese — 16 đến 18 độ C, không cần rót ra bình với chai ở tầm phổ thông.
• Trắng — 8 đến 10 độ C.
• Nếu gặp chai Lambrusco — uống mát, 10 đến 12 độ C, và tìm bản ghi chữ secco nếu muốn chai khô.
• Ăn với gì — đây là vùng có đồ ăn hợp rượu bậc nhất nước Ý: giăm bông, phô mai cứng, mì sốt thịt, thịt heo. Với món Việt, chai đỏ Sangiovese đi tốt với thịt kho và món có cà chua.
• Chai đầu tiên — một chai đỏ Sangiovese vùng Romagna. Dễ uống hơn Chianti và giá thường nhẹ hơn đáng kể.