Alentejo

Alentejo DOC là bậc cao nhất trong hai cách ghi tên của miền nam Bồ Đào Nha — bậc còn lại là hạng vùng rộng Alentejano. Chữ DOC nghĩa là vùng được khoanh chính xác và quy định chặt hơn về giống nho, năng suất cùng cách làm rượu.

Tám tiểu vùng, một tên gọi

Alentejo DOC không phải một khối liền. Nó gom tám tiểu vùng nằm rải rác, xếp từ bắc xuống nam: Portalegre, Borba, Redondo, Évora, Reguengos, Granja-Amareleja, Vidigueira và Moura. Chúng được hợp nhất dưới một tên gọi chung vào năm 2003.

Trong nhóm này, Portalegre ở cực bắc là cái tên đáng chú ý riêng: nó nằm cao hơn hẳn, trên sườn núi, nên mát hơn phần còn lại của miền. Chai từ đó thường thanh hơn và có độ chua rõ hơn — gần như một ngoại lệ giữa vùng đất nóng.

Nhãn chai có thể ghi thẳng tên tiểu vùng sau chữ Alentejo. Thấy chữ như "Alentejo — Borba" thì nho đến từ vùng hẹp hơn.

Talha — chum đất từ thời La Mã

Đây là nét riêng thú vị nhất của vùng. Vài nhà rượu ở Alentejo vẫn làm rượu trong những chum gốm lớn, đúng cách người La Mã từng làm cách đây hai nghìn năm. Người Bồ gọi chúng là talha.

Cách làm: nho đổ cả vào chum, lên men trong đó, và ở bản truyền thống nhất thì rượu được để yên cùng vỏ và cuống suốt một thời gian dài trước khi rót ra. Chum gốm không kín như thùng thép và không cho vị gỗ như thùng sồi — nó gần như trung tính nhưng vẫn cho rượu thở nhẹ qua thành chum.

Kết quả là kiểu rượu rất riêng: nhám hơn, đất hơn, ít bóng bẩy hơn rượu công nghiệp. Đây không phải chiêu marketing mới nghĩ ra, mà là tập quán chưa từng đứt đoạn ở một vài làng của vùng.

Giống nho bản địa

Vùng này giữ được một danh sách giống mà gần như không nơi nào khác trồng:

• Alicante Bouschet — giống hiếm thuộc nhóm ruột đỏ: không chỉ vỏ mà cả phần thịt quả cũng có sắc tố. Vì thế nó cho màu tím đen rất đậm và được coi là giống làm nên nhiều chai hay nhất của Alentejo.
• Trincadeira — giống bản địa cho mùi quả chín và thảo mộc, nhưng rất kén: chín không đều và dễ hỏng nếu gặp mưa. Ở xứ khô như đây thì nó đúng chỗ.
• Aragonez — tên Bồ Đào Nha của Tempranillo.
• Moreto và Alfrocheiro Preto — hai giống đỏ bản địa khác, thường dùng để pha.
• Antão Vaz — giống trắng chủ lực, chịu nóng rất tốt, cho rượu đầy đặn với mùi dưa lưới và quả nhiệt đới.
• Roupeiro và Arinto — hai giống trắng thường pha cùng Antão Vaz; Arinto có nhiệm vụ giữ độ chua cho bản pha.

Ngoài ra vùng cũng cho phép giống ngoại như Cabernet Sauvignon và Chardonnay, nhưng chính dàn bản địa mới là thứ đáng tìm.

Kho đang có gì

Ba chai:

• Piteira Premium — chai đỏ, dùng dàn giống bản địa gồm Alicante Bouschet, Trincadeira, Moreto và Alfrocheiro Preto.
• Piteira Branco Premium — bản trắng cùng dòng.
• Testamento Branco — chai trắng làm từ Antão Vaz, Roupeiro và Arinto.

Hai chai trắng trong ba chai là tỉ lệ cao bất ngờ với một vùng nổi tiếng vì đỏ — và cũng là dịp tốt để thử mặt ít người biết của Alentejo.

Rót và chọn chai

• Đỏ — 16 đến 18 độ C, rót ra bình khoảng 30 tới 45 phút.
• Trắng — 10 đến 12 độ C. Đây là loại trắng có thân, rót quá lạnh sẽ giấu mất mùi dưa lưới và quả chín.
• Ăn với gì — đỏ đi với thịt cừu, heo quay, món hầm; trắng đi với cá nướng, gà, và cả món có chút cay.
• Muốn thử thứ khác biệt — nếu gặp chai ghi chữ talha trên nhãn thì nên mua. Đó là kiểu rượu không có bản sao ở nơi nào khác.
• Bữa cơm hằng ngày — chai trắng Alentejo là lựa chọn ít người nghĩ tới nhưng hợp mâm cơm Việt nhiều món hơn cả chai đỏ.